Procenty — powtórka

Zanim zaczniesz zadania z tego działu, przejrzyj najważniejsze wiadomości. Przy każdym przykładzie spróbuj najpierw sam, a potem kliknij „Pokaż rozwiązanie”. Kiedy temat jest jasny, zaznacz „Umiem to”.

pojęcie do zapamiętaniaprzykładrozwiązanieczęsty błąd
1

Procent — co warto zapamiętać

1% = 1100 — jedna setna całości.   1‰ (promil) = 11000.

ProcentZnaczyUłamek
25%ćwierć14
50%połowa12
100%całość1
200%dwukrotność2

Zamień: 20%, 15%, 13% na ułamki, a 14 na procent.

Pokaż rozwiązanie
20% = 20100 = 15    15% = 15100 = 320    13% = 0,13
14 · 100% = 25%
2

Procent danej liczby

Procent zamieniamy na ułamek i mnożymy przez liczbę. Tak liczymy też podwyżki i obniżki.

Oblicz 20% z 30.

Pokaż rozwiązanie
Sposób I: 20100 · 30 = 61 = 6
Sposób II (proporcja): 100% → 30,  20% → x  ⇒ 100x = 20 · 30 = 600  ⇒ x = 6

Koszula kosztowała 150 zł. Jej cenę najpierw podwyższono o 10%, a później o 20%. Ile teraz kosztuje koszula?

Pokaż rozwiązanie
10% z 150 zł = 10100 · 150 = 15 zł → 150 + 15 = 165 zł
20% z 165 zł = 20100 · 165 = 33 zł → 165 + 33 = 198 zł
Szybciej: 110% z 150 = 165,  a 120% z 165 = 198
Dwie podwyżki po kolei to nie to samo co jedna o 30%: druga liczy się od nowej ceny (165 zł), nie od 150 zł.
3

Jakim procentem jednej liczby jest druga

Tworzymy ułamek częśćcałość i mnożymy przez 100%.

W koszyku jest 35 cukierków, w tym 7 czekoladowych. Jaki procent wszystkich cukierków stanowią czekoladowe?

Pokaż rozwiązanie
Sposób I: 735 · 100% = 15 · 100% = 20%
Sposób II: 35 → 100%,  7 → x  ⇒ 35x = 700  ⇒ x = 20%
4

Liczba, gdy znamy jej procent

Znamy część i jej procent, szukamy całości (100%).

W klasie 5 osób nosi okulary, co stanowi 20% całej klasy. Ilu uczniów jest w klasie?

Pokaż rozwiązanie
5 → 20%,   x → 100%
20x = 500  | : 20  ⇒ x = 25 uczniów
Sprawdzenie: 20% z 25 = 5 ✓
5

O ile procent więcej, o ile procent mniej

różnicaliczba, z którą porównujemy · 100%. Porównujemy zawsze z liczbą stojącą po słowie „niż”.

Pan Jan zarabia 4000 zł, a pan Kazimierz 3500 zł. O ile procent więcej zarabia pan Jan niż pan Kazimierz?

Pokaż rozwiązanie
4000 − 35003500 · 100% = 5003500 · 100% = 17 · 100%
= 1007% = 1427%
„Więcej niż pan Kazimierz” → dzielimy przez 3500, nie przez 4000. Gdyby pytanie brzmiało „o ile procent mniej zarabia pan Kazimierz niż pan Jan”, dzielilibyśmy przez 4000.